&#1256ткeн ж&#1201мaдa &#1179aйтыс бoл&#1171aн a&#1179ын Aбдрaxмaн Aсылбeк с&#1257зін жaз&#1171aн тaлaй тa&#1171дырлы &#1241н xaлы&#1179 жaдындa. Oл с&#1257зін жaз&#1171aн &#1241ндeрді&#1187 &#1179aтaрындa &#1199йлeну тoйыны&#1187 симвoлынa aйнaл&#1171aн e&#1187 aтa&#1179ты туындысы «Жaр-жaр», Жeлтo&#1179сaн o&#1179и&#1171aсынa бaйлaнысты шeр тoл&#1179ыт&#1179aн «Жeлтo&#1179сaн жeлі», Мeйрaмбeк Бeсбaeвты тaныт&#1179aн «Бoзтoр&#1171aй» туындылaры бaр. A&#1179ынны&#1187 шы&#1171aрмaшылы&#1171ы мeн &#1257мірі жaйлы Tengrinews.kz мaтeриaлындa. 

Aбдрaxмaн Aсылбeк — 1938 жылы 1 мaмырдa Жaмбыл oблысы Тaлaс aудaны &#1198шaрaл aуылындa д&#1199ниeгe кeлгeн. A&#1179ын &#1178aзПИ-ді&#1187 (&#1178aзіргі &#1178aз&#1200ПУ — Aвт.) тaриx-филoлoгия факультетін бітіргеннен кейін мектепте м&#1201&#1171алім бол&#1171ан.

А&#1179ынны&#1187 е&#1187бек жолы

Абдрахман Асылбек аспирантурада о&#1179ып, облысты&#1179 газетте, республикалы&#1179 &#1178аза&#1179 радиосында, &#1178аза&#1179 КСР Министрлер ке&#1187есіні&#1187 Баспа, полиграфия ж&#1241не кітап саудасы істері ж&#1257ніндегі мемлекеттік комитетінде &#1179ызмет еткен. Сонымен &#1179атар, «Жазушы», «Жалын» баспаларында ж&#1201мыс істеген.

Абдрахман Асылбек кей жылдары &#1178аза&#1179стан жазушылар ода&#1171ында&#1171ы к&#1257ркем &#1241дебиетті насихаттау бюросында, &#1178аза&#1179стан жазушылар ода&#1171ыны&#1187 Жамбыл облысты&#1179 б&#1257лімшесінде республикалы&#1179 «&#1240ділет» газетінде, «М&#1241дениет», «За&#1187″, «К&#1257з&#1179арас» газеттерінде &#1179ызмет еткен.

Ол «За&#1187гер» журналында б&#1257лім ме&#1187герушісі, редакторды&#1187 орынбасары, &#1178аза&#1179стан Республикасыны&#1187 Бас прокуратурасыны&#1187 «&#1178&#1201&#1179ы&#1179ты&#1179 &#1178аза&#1179стан» газетіні&#1187 Бас редакторы, кейін осы газетте бас редакторды&#1187 орынбасары болды.

© archive.president.kz

А&#1179ын шы&#1171армашылы&#1171ы

1955 жылы Абдрахман Асылбекті&#1187 «Бейбітшілік ба&#1179шасы», «Жауды ая&#1171ан жаралы» сия&#1179ты тырна&#1179алды шы&#1171армалары басыл&#1171ан. Балалар&#1171а арнал&#1171ан ал&#1171аш&#1179ы &#1257ле&#1187дер жина&#1171ы 1961 жылы жары&#1179 к&#1257рген. Содан бергі уа&#1179ытта 31 жыр кітабын шы&#1171арды. Лирика, &#1241н м&#1241тіндерін жазып, сатира ж&#1241не аударма жанрларымен де айналысты. К&#1257птеген бай&#1179ауды&#1187 же&#1187імпазы, ж&#1199лдегер.

А&#1179ынны&#1187 мынадай шы&#1171армалары бар: «Жапыра&#1179тар», «Балам туралы баллада», «К&#1257корай к&#1257ктем», «Т&#1199рлі-т&#1199рлі бала бар», «Туысы&#1187ды тапты&#1179 ба?», «Светофор сыры», «Алтын арай», «Бай&#1179а, бала&#1179ай», «А&#1179 тілек», «Балб&#1201ла&#1179″ атты &#1257ле&#1187дері, «&#1178иял &#1179иясында», «Алтын д&#1241н», «Алатау аясында», «&#1170ажап бала», «Ерден атайды&#1187 ертегілері», «Б&#1241йшешектер», «Сый &#1179ырлы сыбыз&#1171ы» ертегі мен а&#1187ыздары бар. Сонымен &#1179атар, бір&#1179атар мысал мен &#1257мірдеректер жаз&#1171ан а&#1179ынны&#1187 «&#1240лемге &#1199ні тара&#1171ан», «Досты&#1179 балладасы» мен «А&#1179 монша&#1179ты аруым», «Айдай с&#1201лу аруым», «&#1240нші бала» ж&#1241не «С&#1199йеді &#1241кем» атты &#1241ндері.

Сонымен &#1179атар, а&#1179ын &#1241уені Желто&#1179сан к&#1257терілісіні&#1187 екінші к&#1199ні жазыл&#1171ан «Желто&#1179сан желі» &#1241ніні&#1187 &#1257ле&#1187ін жаз&#1171ан. Ол «Жас &#1257ркен» басылымына берген с&#1201хбатында б&#1201л &#1241нні&#1187 шы&#1171у тарихы туралы айтып берді.

«&#1240н &#1241уені Желто&#1179сан к&#1257терілісіні&#1187 екінші к&#1199ні жазылыпты. Авторы — &#1240биірбек Тін&#1241лі. Ол кезде &#1257зі Жамбылда (Таразда) т&#1201ратын. Алматыда&#1171ы жа&#1171дайды естіп, жай отыра алма&#1171ан &#1171ой. &#1240уенін жаз&#1171ан бойда мені іздеп келді. &#1178асында &#1240лібек деген жолдасы бар. «&#1256ле&#1187ін жазы&#1187ыз, а&#1171а» деп. Содан бір-екі к&#1199ндей тол&#1171андым. Абайды&#1187 «&#1178араша, желто&#1179санмен сол бір-екі ай» &#1257ле&#1187і ой&#1171а оралды. &#1178ысты&#1187 басында&#1171ы ыз&#1171ар, нала суреттеледі емес пе м&#1201нда да? 86-ны&#1187 желто&#1179саны тіпті ыз&#1171арлыра&#1179 еді. Мазм&#1201нын осы &#1257ле&#1187ге орайластырдым. Сосын &#1257ле&#1187 формасын Абайды&#1187 «Бойы б&#1201л&#1171а&#1187  &#1257ле&#1187іні&#1187 ыр&#1171а&#1171ына салдым. Осы ыр&#1171а&#1179 ар&#1179ылы ашу-ызаны бермек болдым. Желто&#1179сан к&#1257терілісін к&#1257збен к&#1257рген жандармыз &#1171ой. Біра&#1179, тура с&#1257збен бермей, астарлап жаздым», — деген а&#1179ын.

Сондай-а&#1179, а&#1179ын &#1199йлену тойларыны&#1187 символына айнал&#1171ан «Жар-жар» &#1241ніні&#1187 с&#1257зін жаз&#1171ан. Massaget.kz порталыны&#1187 м&#1241ліметінше, &#1241нні&#1187 шы&#1171уына а&#1179ынны&#1187 достары себепші бол&#1171ан. Абдрахман Асылбек достарымен бірге арман &#1179уып, Алматы&#1171а о&#1179у&#1171а келеді. &#1178алада&#1171ы &#1178аза&#1179 педагогикалы&#1179 институтыны&#1187, тарих-филология факультетінде о&#1179ып ж&#1199рген кезде жерлесі Берден Бай&#1179ош&#1179аров (Ауылшаруашылы&#1179 институтыны&#1187 студенті) отау &#1179&#1201р&#1171алы жат&#1179анын айтып, о&#1171ан той&#1171а ша&#1179ыру &#1179а&#1171азын беріп кетеді. Той &#1179арса&#1187ында бір ауылдан т&#1199леп &#1201ш&#1179ан достар бас &#1179осып, той&#1171а тартатын сый-к&#1241де туралы а&#1179ылдасады. Танымал «Жар-жар» &#1241ніні&#1187 с&#1257зін жа&#1187аша жазып, тойда шыр&#1179ау туралы ой келеді. А&#1179ынны&#1187 &#1179алам&#1171а жа&#1179ынды&#1171ы бар екенін білетін достары о&#1171ан «&#1241нге жа&#1187адан с&#1257з жаз» деп &#1179ол&#1179а салады. Б&#1201л 1959 жылды&#1187 к&#1199з мезгілінде бол&#1171ан еді.

&#1240н с&#1257зі т&#1199нде жазылып, келесі к&#1199ні баспа машинкасында 9 дана болып терілген. Той басталмас б&#1201рын достар 15 минут дайынды&#1179 жаса&#1171ан. Алматыда&#1171ы «Саяхат» автобекетіні&#1187 ма&#1187ында&#1171ы «Жастар» мейрамханасында &#1257ткен &#1199йлену тойында жас ж&#1201байларды д&#1241ст&#1199рлі «Жар-жар» жа&#1187а н&#1201с&#1179ада шыр&#1179ал&#1171ан. &#1240н м&#1241тіні жазыл&#1171ан пара&#1179тар ел арасында таралып кетті. Бір аптадан кейін а&#1179ын та&#1171ы бір досыны&#1187 &#1199йлену тойына бар&#1171анда, к&#1199ні кеше шыр&#1179ал&#1171ан «Жар-жар» &#1241ніні&#1187 жа&#1187а н&#1201с&#1179асыны&#1187 айтылып жат&#1179анына ку&#1241 болады. Ел арасында ке&#1187інен тарал&#1171ан &#1241н осылайша талай екі жасты&#1187 &#1179уанышында шыр&#1179ала бастады.

Бірі білсе, бірі біле бермейді, Абдрахман Асылбек &#1241нші Мейрамбек Бесбаевты&#1187 орындауында&#1171ы «Бозтор&#1171ай» &#1241ніні&#1187 де с&#1257зін жаз&#1171ан.

&#1240нні&#1187 тарихына келер болса&#1179, м&#1241тін 1989 жылы «&#1178ара бала» деген атпен &#1179а&#1171аз&#1171а т&#1199скен. Кейін Алтынбек &#1178оразбаев оны «Бозтор&#1171ай» деп &#1257згертіпті. Б&#1201л &#1241н ал&#1171аш рет а&#1179ын М&#1201&#1179а&#1171али Ма&#1179атаевты&#1187 ауылы &#1178арасазда шыр&#1179ал&#1171ан ж&#1241не ел арасында ке&#1187інен танылып, орындаушысы Мейрамбек Беспаев халы&#1179ты&#1187 к&#1257зайымына айналыпты.

Ел аузында «Мейрамбек балалар &#1199йіні&#1187 т&#1241рбиеленушісі», «ата-анасы тастап кеткен», «ол — жетім бала» деген &#1179ауесеттер таралады. Алайда, б&#1201л с&#1257здерді&#1187 еш шынды&#1171ы жо&#1179 екенін а&#1187&#1171ар&#1171ан ж&#1201ртшылы&#1179 Мейрамбекті&#1187 орындау шеберлігіне т&#1241нті бол&#1171ан. Жетімні&#1187 ауыр та&#1171дырын &#1241нге сал&#1171ан Мейрамбекті&#1187 шырылда&#1171ан дауысы &#1241лі к&#1199нге дейін ел есінде. 1991 жылы &#1256збек&#1241лі Ж&#1241нібеков республикалы&#1179 термешілер бай&#1179ауын &#1201йымдастырады. Республика сарайында &#1199ш к&#1199нге созыл&#1171ан бай&#1179ауда Мейрамбек Бесбаев «Бозтор&#1171ай» &#1241нін орындайды. Ол к&#1257рермендерді&#1187 ысты&#1179 ы&#1179ыласына б&#1257леніп, &#1241нші &#1199ш к&#1199н &#1179атарынан «Бозтор&#1171ай» &#1241нін шыр&#1179а&#1171ан.

«Бозтор&#1171ай» — &#1257з &#1241ншісін тауып, &#1241леуметтік міндетін ат&#1179ар&#1171ан &#1241н. Осы &#1241нді естіген бойда, жетімдер &#1199йіне белгісіз себептермен тасталатын балаларды&#1187 саны азай&#1171ан деседі. Кезінде балаларын тастап кеткен ата-аналар да а&#1179ыл&#1171а то&#1179тап, балаларын &#1179айта алып кеткен.

А&#1179ын жалпы саны 300-ге жуы&#1179 &#1241нге с&#1257з жаз&#1171ан екен. Оларды&#1187 к&#1257пшілігін белгілі &#1241ншілер халы&#1179 алдында орындап ж&#1199р. 

   Посмотреть эту публикацию в Instagram

Б&#1199гін а&#1179ын Абдрахман Асылбеков а&#1171амыз д&#1199ниеден &#1257тті ? Алла алдынан жарыл&#1179асын. «Бозтор&#1171аймен» к&#1257кке сам&#1171ат&#1179ан а&#1171амны&#1187 ту&#1171ан-туыстарына &#1179ай&#1171ырып к&#1257&#1187іл айтамын.

Публикация от Meirambek Besbaev (@m_besbaev) 18 Окт 2018 в 8:28 PDT

А&#1179ынды таны&#1171ан адамдарды&#1187 айтуынша, Абдрахман Асылбек &#1257те &#1179арапайым бол&#1171ан. Б&#1201л туралы журналист Жазира Бегалы Facebook пара&#1179шасында жазды.

Qamshy.kz порталыны&#1187 м&#1241ліметінше, а&#1179ын &#1257міріні&#1187 со&#1187&#1171ы жылдарында кітап жазумен айналыс&#1179ан. Биыл &#1179ырк&#1199йекті&#1187 ортасында со&#1187&#1171ы жаз&#1171ан кітабы басылып шы&#1179&#1179ан.

Сол кітапта а&#1179ын с&#1257збасын былай бастайды:

Бисмиллаһир-рахманир-рахим!

Аса мейірімді, рахымды Алланы&#1187 атымен бастаймын.

Мені&#1187 б&#1201л м&#1241селені &#1179ол&#1171а алуыма т&#1199рткі бол&#1171ан н&#1241рсе — &#1178&#1201ран К&#1241рімні&#1187 &#1241сем &#1241уезі мен &#1179&#1201ла&#1179&#1179а &#1179онымды һ&#1241м ж&#1199рекке жа&#1171ымды &#1179ыра&#1171аты еді. &#1178&#1201ран с&#1199релері араб тілінде о&#1179ылса да, сай-с&#1199йекті сыр&#1179ыратып, &#1257не бойды шымырлатып, ерекше бір сергек сезімге б&#1257лейтіні аны&#1179. Дегенмен, &#1178&#1201ран аяттары т&#1257л тіліміздегі аудармалардан о&#1179ыл&#1171анда д&#1241л араб тіліндегідей &#1241сер ете &#1179оймайтынды&#1171ы жасырын емес. Б&#1241лкім, Алла Та&#1171аланы&#1187 тылсымнан тарту еткен аяныны&#1187 да &#1241сері шы&#1171ар «Неге &#1178&#1201ран аяттарын тіліміздегі ойлы орамдармен, м&#1241нерлі ма&#1179амдар, &#1241сем &#1241уез, &#1199йлесімді &#1199нмен о&#1179ылатындай &#1257ле&#1187 т&#1199рінде жазып шы&#1179пас&#1179а?!» деген пікір орала кетті. А&#1179ырында, осындай е&#1187бекке &#1179ажыр-&#1179айрат ж&#1201мсауды жауапкершілігім деп санадым да, Алланы&#1187 с&#1241тін салуымен «бисмилл&#1241″ деп бастап кеттім. Арда&#1179ты пай&#1171амбарымыз М&#1201хаммедті (саллаллаһу ал&#1241йһи у&#1241 с&#1241лл&#1241м) араб &#1179ауымы пай&#1171амбар ретінде мойындамай &#1179асарысып т&#1201р&#1171ан ша&#1179та &#1178&#1201ранны&#1187 &#1241уезді аяттары бас игізіп, дін &#1179абылдауларына себеп бол&#1171ан еді. Демек, дінімізде негізі бар осындай жа&#1179сы д&#1241ст&#1199р т&#1257л тілімізде жал&#1171асын тауып жатса, н&#1201р &#1199стіне н&#1201р болма&#1179.

Жалпы &#1241лемні&#1187 &#1257зі бір ыр&#1171а&#1179&#1179а негізделіп, белгілі бір &#1241уезді&#1187 бесігінде тербеліп, есебі д&#1241л &#1178&#1201діретті&#1187 &#1179алауымен &#1179оз&#1171алатынды&#1171ы белгілі. Алла Та&#1171аланы&#1187 жаратылыс аяттарыны&#1187 м&#1201ндай ыр&#1171а&#1171ы бол&#1171анда, неліктен &#1178&#1201ранында&#1171ы аяттарды&#1187 ыр&#1171а&#1171ы болмасын?! Сонды&#1179тан, &#1178&#1201ран К&#1241рім аяттары &#1179аза&#1179 тілінде де ыр&#1171а&#1171ымен ж&#1199ректерге жете берсе екен деген ізгі ниетпен осы істі &#1179ол&#1171а алып отырмыз.

Жауапты да сауапты істі ат&#1179ару барысында жіберген &#1179ателіктерімді кешіруін Алладан жалбарына с&#1201рап, м&#1201сылман &#1179ауымынан кемшіліктерім &#1199шін айып етпеулерін &#1257тінемін.

Осы е&#1187бекті&#1187 &#1179аза&#1179 хал&#1179ына жол тартуына ж&#1241рдем берген жа&#1179ындарым мен жанашырларыма &#1179ос д&#1199ниені&#1187 игілігін тілеп, б&#1201л е&#1187бекті&#1187 сауабы орта&#1179 болса екен деп жалбарына с&#1201раймын.

Демеймін ха&#1179 &#1178&#1201раннан &#1179и&#1171аш кеттім,

Кей с&#1257зді ыр&#1171а&#1179 &#1199шін &#1201й&#1179ас еттім».

Еске сала кетейік, Абдрахман Асылбек 19 &#1179азанда &#1179айтыс болды. 20 &#1179азан са&#1171ат 10.00-де &#1178аза&#1179стан Жазушылар ода&#1171ында мар&#1179&#1201ммен &#1179оштасу р&#1241сімі &#1257тті.

Мар&#1179&#1201ммен &#1179оштасу р&#1241сімі

Комментарии и уведомления в настоящее время закрыты..

Комментарии закрыты.